RCQT ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม · มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

แล็บจำลอง › นำทางด้วยแผนที่ของโลกเองเมื่อไม่มี GNSS

แล็บจำลอง · 15/47 · ระบบสำรอง GNSS · การนำทางด้วยเซนเซอร์ควอนตัม

นำทางด้วยแผนที่ของโลกเองเมื่อไม่มี GNSS

สัญญาณนำทางจากดาวเทียมอ่อนมาก จึงถูกรบกวนหรือปลอมแปลงได้ง่าย แต่เรือหรืออากาศยานยังหาตำแหน่งของตัวเองได้ ด้วยการวัดแรงโน้มถ่วงหรือสนามแม่เหล็กของโลกแล้วจับคู่กับแผนที่ นี่คือแนวคิดเบื้องหลัง Ironstone Opal ของ Q-CTRL และเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงกับเครื่องนำทางอะตอมเย็นของ RCQT ลองตัดสัญญาณ GNSS แล้วออกเรือหรือขึ้นบิน และเปรียบเทียบการจับคู่แผนที่กับการใช้ระบบนำทางเฉื่อยเพียงอย่างเดียว

สิ่งที่คุณเห็นอยู่

  • สีบนแผนที่คือค่าผิดปกติของแรงโน้มถ่วง (หรือของสนามแม่เหล็ก) ซึ่งมีขนาดหลายสิบมิลลิแกลเหนือภูเขาใต้ทะเล และหลายร้อยนาโนเทสลาในเปลือกโลก เส้นสีขาวคือเส้นทางจริง เส้นประสีเหลืองอำพันคือตำแหน่งที่ระบบนำทางเฉื่อยเพียงอย่างเดียวคิดว่ายานอยู่ และเส้นสีเขียวคือตำแหน่งที่ได้จากการจับคู่แผนที่
  • กลุ่มจุดคือตัวกรองอนุภาค (particle filter) ซึ่งเก็บตำแหน่งและความคลาดเคลื่อนของความเร็วที่เป็นไปได้ไว้ 700 แบบ ทุกครั้งที่อ่านค่า ตำแหน่งที่ค่าบนแผนที่ตรงกับค่าที่เซนเซอร์วัดได้จะมีน้ำหนักมากขึ้น ตำแหน่งที่ไม่ตรงจะจางไป แล้วตำแหน่งที่เหลือจะถูกคัดลอกต่อ แผนที่ในแล็บนี้จงใจทำให้ไม่สมบูรณ์ สนามจริงมีรายละเอียดเล็ก ๆ ที่แผนที่ไม่มี
  • ความคลาดเคลื่อนของระบบนำทางเฉื่อยเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อย่างไม่มีขีดจำกัด ส่วนการจับคู่แผนที่จะคุมความคลาดเคลื่อนไว้ได้ตราบที่สนามยังมีลักษณะเด่นให้จับ ลองเลือกที่ราบแล้วดูว่ามันทำได้ยากขึ้นแค่ไหน หรือเลือกเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงแบบดั้งเดิมที่มีสัญญาณรบกวนมากกว่าและค่าเลื่อนไหล ตัวกรองในแล็บนี้ไม่มีแบบจำลองการเลื่อนไหล ค่าที่ค่อย ๆ เลื่อนจึงดึงตำแหน่งที่ประมาณได้ให้หลุดเส้นทาง บางครั้งไกลกว่าการใช้ระบบนำทางเฉื่อยเพียงอย่างเดียวเสียอีก นี่คือเหตุผลที่เซนเซอร์ควอนตัมที่วัดค่าสัมบูรณ์และไม่เลื่อนไหลมีความสำคัญ
  • การจับคู่แผนที่เป็นวิธีที่รับสัญญาณอย่างเดียว ไม่มีการส่งสัญญาณออกไป จึงไม่มีอะไรให้รบกวนหรือปลอมแปลง Q-CTRL รายงานว่าระบบ Ironstone Opal ซึ่งใช้เซนเซอร์ควอนตัมร่วมกับซอฟต์แวร์ AI ที่กรองสัญญาณรบกวนจากตัวยานออก ผ่านการทดสอบบินกับเครื่องบิน เฮลิคอปเตอร์ และโดรนแล้ว ผ่านการรับรองตามมาตรฐาน RTCA DO-160 และเมื่อเดือนสิงหาคม 2026 ทำความแม่นยำของตำแหน่งได้ในระดับหนึ่งไมล์ทะเลในทะเลด้วยเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงควอนตัม ตัวเลขเหล่านี้เป็นข้อมูลของบริษัทเอง
  • ทำไมจึงสำคัญ: Q-CTRL อ้างถึงการประเมินว่าหาก GNSS ขัดข้องครั้งใหญ่ อาจสร้างความเสียหายต่อเศรษฐกิจของสหราชอาณาจักรได้ถึงวันละ 1,000 ล้านปอนด์ และการรบกวนกับการปลอมสัญญาณกระทบเที่ยวบินพาณิชย์ทั่วโลกมากกว่าวันละ 1,000 เที่ยว เครื่องนำทางอะตอมเย็นในกับดักวงแหวนและเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงอะตอมแบบพกพาของ RCQT มุ่งตอบความต้องการเดียวกันนี้สำหรับประเทศไทย

ตัวเลขในแบบจำลอง

พื้นที่แผนที่240 × 160 km
ความเร็ว: เรือ · อากาศยาน10 m/s (≈ 20 kn) · 120 m/s
เวลาที่ไม่มี GNSS: เรือ · อากาศยาน6 h · 1.5 h
ช่วงเวลาระหว่างการอ่านค่า: เรือ · อากาศยาน10 s · 2 s
สัญญาณรบกวนต่อการอ่านหนึ่งครั้ง: เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงควอนตัม · แบบดั้งเดิม · เครื่องวัดสนามแม่เหล็กควอนตัม0.5 mGal · 2 mGal + 2 mGal/h · 2 nT
ความเอนเอียงของความเร็วในระบบเฉื่อย: ระดับนำทาง · ระดับยุทธวิธี0.25 m/s · 2.5 m/s
จำนวนตำแหน่งที่คาดไว้ในตัวกรองอนุภาค700
ความคลาดเคลื่อนของแผนที่: แรงโน้มถ่วง · สนามแม่เหล็ก≈ 1 mGal · ≈ 12 nT

อ่านต่อ

แล็บอื่นในหัวข้อนี้