RCQT ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม · มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

งานวิจัย

คอมพิวเตอร์ควอนตัม การจำลอง และเซนเซอร์ควอนตัม

งานวิจัยของ RCQT ไล่ตั้งแต่การทำความเย็นอะตอม ผ่านการควบคุมอะตอมทีละตัว ไปจนถึงการจำลองเชิงควอนตัม คอมพิวเตอร์ควอนตัม และเซนเซอร์ภาคสนาม สามเสาหลักซึ่งแต่ละเสามีหนังสือและแผนที่สาขาวิชาของตนเอง ใช้หลักการเดียวกันคือวิศวกรรมแฮมิลโทเนียน และโครงการวิจัยหลัก 8 โครงการต่อยอดจากเสาหลักเหล่านี้

เสาหลัก 1

การทำความเย็นและการกักอะตอม

การทำความเย็นด้วยเลเซอร์ กับดักแม่เหล็กเชิงแสง กับดักไดโพลเชิงแสง และแหนบแสง รวมทั้งเลเซอร์ ระบบสุญญากาศ และวงจรควบคุมที่เราสร้างขึ้นเองเพื่อใช้งานสิ่งเหล่านี้

แพลตฟอร์ม →

เสาหลัก 2

การจำลองเชิงควอนตัมด้วยอะตอมเดี่ยว

วิศวกรรมแฮมิลโทเนียนด้วยอาร์เรย์อะตอมรูบิเดียมเดี่ยวที่ตั้งโปรแกรมได้ การจัดเรียงอะตอมให้เต็มไม่มีช่องว่าง และอันตรกิริยาริดเบิร์กสำหรับความพัวพัน การจำลอง และเกตควอนตัม

อะตอมเดี่ยว →

เสาหลัก 3

การตรวจวัดและมาตรวิทยาเชิงควอนตัม

การวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอม การวัดสนามแม่เหล็กเชิงอะตอม การนำทางด้วยคลื่นสสาร การวัดสนามไฟฟ้าด้วยอะตอมริดเบิร์ก และนาฬิกาอะตอม ตั้งแต่หลักฟิสิกส์ไปจนถึงเครื่องมือที่ใช้งานได้จริง

เครื่องวัด →

เสาหลักเชื่อมกันอย่างไร

ทั้งสามเสาหลักใช้อะตอมเย็นจากเลเซอร์ชุดเดียวกัน กับดักแม่เหล็กเชิงแสงป้อนอะตอมให้ทั้งแหนบแสงในเสาหลักที่ 2 และน้ำพุอะตอมของเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงในเสาหลักที่ 3 ส่วนเลเซอร์ความกว้างเส้นสเปกตรัมแคบ วงจรล็อกเฟส และวงจรจับเวลาจากเสาหลักที่ 1 ก็อยู่ในเครื่องมือทุกเครื่อง RCQT จึงสร้างฮาร์ดแวร์เอง เพราะชิ้นส่วนที่ทำให้การทดลองหนึ่งสำเร็จ มักเป็นชิ้นส่วนที่การทดลองถัดไปต้องใช้ หลายชิ้นได้สิทธิบัตรและวางจำหน่ายแล้ว

หลักการเดียว: วิศวกรรมแฮมิลโทเนียน

หนังสือไตรภาคจัดทั้งสามเสาหลักไว้รอบคำถามเดียว คือเครื่องมือแบบใดสร้างแฮมิลโทเนียนที่กำหนดไว้ล่วงหน้าได้ สร้างได้นานเท่าใด และเราจะรู้ได้อย่างไร ใน Cooling and Trapping of Neutral Atoms นี่คือวิธีออกแบบเครื่องมือ ใน Cold-Atom Quantum Simulation นี่คือปัญหาผกผันที่เป็นหัวใจของเครื่องจำลองที่ตั้งโปรแกรมได้ ตั้งแต่แบบจำลองสปินที่สร้างด้วยอะตอมริดเบิร์กไปจนถึงการจำลองแบบดิจิทัลบนอะตอมเป็นกลาง และใน Atom-Based Quantum Sensing and Metrology นี่คือการออกแบบเซนเซอร์

โครงการวิจัยหลัก 8 โครงการ

บนสามเสาหลักนี้ เครือข่ายของ RCQT ดำเนินโครงการวิจัยหลัก 8 โครงการ 5 โครงการเป็นด้านคอมพิวเตอร์ควอนตัมและการจำลอง ได้แก่ ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และการป้องกันประเทศด้วยการอบอ่อนเชิงควอนตัม การเงินและเศรษฐมิติเชิงควอนตัม การออกแบบวัสดุด้วยเรขาคณิตควอนตัมแบบแฟร็กทัล ดาวเทียมวงโคจรต่ำกับโดรน และการจำลองด้วยอะตอมริดเบิร์ก ซึ่งตั้งแต่ปี 2026 ใช้โปรเซสเซอร์ควอนตัมของ IBM ผ่านความร่วมมือระหว่าง มช. กับมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ อีก 3 โครงการเป็นเซนเซอร์ ได้แก่ การนำทางโดยไม่พึ่งดาวเทียม เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงแบบพกพาเพื่อพยากรณ์น้ำท่วม และเครื่องวัดสนามแม่เหล็กด้วยอะตอมร้อนเพื่อการแพทย์ ทุนของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่คัดเลือกโครงการมุ่งเป้าได้ 6 โครงการในปี 2025

ทฤษฎีเบื้องหลัง

บทความวารสารจำนวนมากของเครือข่ายพัฒนาเรขาคณิตแฟร็กทัลและแคลคูลัสเศษส่วน และนำไปใช้กับกลศาสตร์ควอนตัม สภาพนำยวดยิ่ง วัสดุและแบตเตอรี่ การเงิน และจักรวาลวิทยา คลังสื่ออธิบายงาน 36 เรื่องด้วยอินโฟกราฟิก วิดีโอ และพอดแคสต์

งานคำนวณร่วมกับ CEQT

โครงการด้านคอมพิวเตอร์ควอนตัมของ RCQT ดำเนินร่วมกับ CEQT ศูนย์พี่น้อง ซึ่งถนัดด้านอัลกอริทึมควอนตัม การอบอ่อนเชิงควอนตัม ซอฟต์แวร์ควอนตัม และการบูรณาการดิจิทัล–ควอนตัม อาร์เรย์อะตอมเดี่ยวอยู่ตรงรอยต่อของสองศูนย์ ฟิสิกส์ของอาร์เรย์อธิบายไว้ที่นี่ ส่วนอัลกอริทึมที่รันบนอาร์เรย์อธิบายไว้ที่ CEQT

แผนที่สาขาวิชา

หนังสือไตรภาคอะตอมเย็นแต่ละเล่มปิดท้ายด้วยแผนที่ขนาด A0 ที่สรุปทั้งสาขาวิชาไว้ในแผ่นเดียว พร้อมสมการสำคัญและประโยชน์ของแต่ละเทคนิค