งานวิจัย › โครงการวิจัยหลัก 2023–2030
งานวิจัย · โครงการวิจัยหลัก
โครงการวิจัยหลัก 8 โครงการ ตั้งแต่เซนเซอร์ถึงคอมพิวเตอร์ควอนตัม
เครือข่ายนักวิจัยของ RCQT ทุ่มเทงานให้โครงการวิจัยหลัก 8 โครงการ ทุนสามปีจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (2023–2025) ช่วยสร้างทีมและคัดเลือกโครงการมุ่งเป้าได้ 6 โครงการ ช่วงปี 2026–2030 มี 5 โครงการที่ใช้คอมพิวเตอร์ควอนตัมใน IBM Quantum Network ผ่านความร่วมมือระหว่าง มช. กับมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ ส่วนอีก 3 โครงการเป็นเซนเซอร์ควอนตัมที่พัฒนาคู่ขนานกันไป
ภาพรวมโครงการทั้ง 8
ทั้งสองช่วงใช้โครงการชุดเดียวกัน 8 โครงการ ปี 2025 คัดเลือก 6 โครงการเป็นโครงการมุ่งเป้า ปี 2026 จัดกลุ่มทั้ง 8 โครงการใหม่ตามประโยชน์ที่จะได้จากคอมพิวเตอร์ควอนตัม
| # | โครงการ | ปี 2025 · ทุน มช. | ปี 2026–2030 | อ่านต่อ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และการป้องกันประเทศเชิงควอนตัม การอบอ่อนเชิงควอนตัม | โครงการมุ่งเป้า | คอมพิวเตอร์ควอนตัม | การอบอ่อนเชิงควอนตัมเพื่อความมั่นคง CEQT · ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ลองแล็บการอบอ่อน |
| 2 | การเงินและเศรษฐมิติเชิงควอนตัม แบบจำลองตลาดหลักทรัพย์ | โครงการมุ่งเป้า | คอมพิวเตอร์ควอนตัม | CEQT · การเงิน ลองแล็บการตั้งราคาออปชัน ลองแล็บการอบอ่อน |
| 3 | การออกแบบวัสดุเชิงควอนตัม เรขาคณิตควอนตัมแบบแฟร็กทัลและแคลคูลัสเศษส่วน | โครงการมุ่งเป้า | คอมพิวเตอร์ควอนตัม | CEQT · ทฤษฎีพื้นฐาน CEQT · เคมี ลองแล็บแบตเตอรี่แฟร็กทัล |
| 4 | ดาวเทียมวงโคจรต่ำและโดรน ใช้ได้ทั้งงานพลเรือนและการป้องกันประเทศ | โครงการมุ่งเป้า | คอมพิวเตอร์ควอนตัม | ระบบต่อต้านโดรน CEQT · การหาค่าเหมาะที่สุด |
| 5 | การจำลองควอนตัมด้วยอะตอมเย็น อาร์เรย์อะตอมริดเบิร์ก | ดำเนินงานต่อ | คอมพิวเตอร์ควอนตัม | การจำลองเชิงควอนตัมด้วยอะตอมเดี่ยว ลองเครื่องจำลองริดเบิร์ก ทำให้อะตอมเต้น: แล็บแหนบแสง |
| 6 | การนำทางด้วยอะตอมเย็นในกับดักวงแหวน นำทางเฉื่อยได้โดยไม่พึ่ง GNSS | โครงการมุ่งเป้า | เซนเซอร์ควอนตัม | การนำทางเชิงควอนตัม ลองไจโรสโคปวงแหวน ลองการจับคู่แผนที่สำรอง GNSS |
| 7 | เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอมแบบพกพา (PQAG) สำหรับระบบพยากรณ์น้ำท่วม | โครงการมุ่งเป้า | เซนเซอร์ควอนตัม | เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอม ลองแล็บเครื่องวัดแรงโน้มถ่วง |
| 8 | เครื่องวัดสนามแม่เหล็กเชิงควอนตัมด้วยอะตอมร้อน การตรวจวัดทางชีวการแพทย์ (pre-MRI) | ดำเนินงานต่อ | เซนเซอร์ควอนตัม | เครื่องวัดสนามแม่เหล็กเชิงอะตอม ลองแล็บเครื่องวัดสนามแม่เหล็ก |
โครงการมุ่งเป้า 6 โครงการ รวมกับอีก 2 โครงการที่ดำเนินงานควบคู่กันมา เป็น 8 โครงการ เมื่อจัดกลุ่มใหม่สำหรับปี 2026–2030 จึงได้โครงการด้านคอมพิวเตอร์ควอนตัม 5 โครงการ และด้านเซนเซอร์ควอนตัม 3 โครงการ
2023–2025 จากเครือข่ายนักวิจัยสู่โครงการมุ่งเป้า 6 โครงการ
ปี 2023 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่มอบทุนสามปีให้เครือข่าย เพื่อเปลี่ยนกลุ่มนักวิจัยควอนตัมที่กระจายอยู่หลายคณะให้เป็นแผนงานที่มีผลงานจับต้องได้ แต่ละปีมีภารกิจหลักหนึ่งเรื่อง
2023 · รู้จักทีมของเรา
ระยะที่ 1 ประเมินกำลังคนและความสามารถของทีมวิจัยจากคณะวิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ แพทยศาสตร์ เภสัชศาสตร์ และเศรษฐศาสตร์
2024 · รวมความเชี่ยวชาญ
ระยะที่ 2 ตรวจดูฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ที่แต่ละทีมพัฒนาขึ้น แล้วนำมารวมเป็นแบบของการประยุกต์ใช้ควอนตัมและต้นแบบเรือธง
2025 · คัดเลือกโครงการมุ่งเป้า
ระยะที่ 3 คัดเหลือ 6 โครงการมุ่งเป้า โดยดูจากสามเรื่อง คือ การทำงานร่วมกันของทีม ผลงานตีพิมพ์ และความพร้อมของเทคโนโลยี
โครงการมุ่งเป้า 6 โครงการ ได้แก่ ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และการป้องกันประเทศเชิงควอนตัม การเงินและเศรษฐมิติเชิงควอนตัม การออกแบบวัสดุเชิงควอนตัม การนำทางด้วยอะตอมเย็นในกับดักวงแหวน เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอมแบบพกพา และดาวเทียมวงโคจรต่ำ อีก 2 โครงการดำเนินงานควบคู่กันไป คือ การจำลองควอนตัมด้วยอะตอมริดเบิร์ก และเครื่องวัดสนามแม่เหล็กด้วยอะตอมร้อน ทั้งหมดครอบคลุมตั้งแต่คณิตศาสตร์บนกระดาษไปจนถึงเครื่องมือที่ใช้งานในภาคสนาม
2026–2030 คอมพิวเตอร์ควอนตัมเข้ามาเป็นเครื่องมือหลัก
ตั้งแต่ปี 2026 คอมพิวเตอร์ควอนตัมกลายเป็นเครื่องมือทำงานจริงของเครือข่าย ภายใต้บันทึกความเข้าใจระหว่างมหาวิทยาลัยเชียงใหม่กับมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ใน IBM Quantum Network นักวิจัยของ RCQT ใช้หน่วยประมวลผลควอนตัมตัวนำยิ่งยวดของ IBM ผ่านคลาวด์ได้ พร้อมซอฟต์แวร์แบบไฮบริดควอนตัม–คลาสสิก และโครงการวิจัยและฝึกอบรมนานาชาติของเครือข่าย
ทุกโครงการต้องตอบคำถามเดียวกัน คือ โจทย์ของโครงการเป็นงานที่อัลกอริทึมควอนตัมทำได้ดีหรือไม่ เช่น การหาค่าเหมาะที่สุด การจำลอง การอบอ่อน หรือการเรียนรู้ของเครื่องเชิงควอนตัม มี 5 โครงการที่ตอบว่าใช่ และกำลังพัฒนาบนโปรเซสเซอร์ของ IBM อีก 3 โครงการเป็นเซนเซอร์ควอนตัม ซึ่งหัวใจอยู่ที่การวัดมากกว่าการคำนวณ จึงเดินหน้าต่อในเส้นทางของตนเอง
โครงการด้านคอมพิวเตอร์ควอนตัม 5 โครงการ
| # | โครงการ | วิธีเชิงควอนตัม | ใช้ทำอะไร |
|---|---|---|---|
| 1 | ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และการป้องกันประเทศ | การอบอ่อนเชิงควอนตัม และการหาค่าเหมาะที่สุดแบบไฮบริดควอนตัม–คลาสสิก | การวิเคราะห์รหัสลับ การสื่อสารที่ปลอดภัย และการป้องกันเครือข่าย เพื่อออกแบบสถาปัตยกรรมเครือข่ายที่รับมือภัยคุกคามทางการคำนวณรูปแบบใหม่ได้ |
| 2 | การเงินและเศรษฐมิติเชิงควอนตัม | QAOA และวิธีมอนติคาร์โลเชิงควอนตัม | การจัดพอร์ตการลงทุน การประเมินความเสี่ยง และการกำหนดราคาตราสารอนุพันธ์ในตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งเป็นงานที่คอมพิวเตอร์ควอนตัมน่าจะช่วยได้เร็วที่สุดกลุ่มหนึ่ง |
| 3 | การออกแบบวัสดุเชิงควอนตัม | อัลกอริทึมการจำลองเชิงควอนตัม บนพื้นฐานเรขาคณิตควอนตัมแบบแฟร็กทัลและแคลคูลัสเศษส่วน | โครงสร้างอิเล็กทรอนิกส์ ระบบที่มีสหสัมพันธ์สูง และอันตรกิริยาระหว่างโมเลกุล ซึ่งยากเกินกำลังซูเปอร์คอมพิวเตอร์แบบเดิม เพื่อค้นพบวัสดุใหม่ได้เร็วขึ้น |
| 4 | ดาวเทียมวงโคจรต่ำและโดรน | อัลกอริทึมการหาค่าเหมาะที่สุดเชิงควอนตัม | การวางแผนเส้นทางโคจร การประสานฝูงโดรน เครือข่ายสื่อสาร และการจัดสรรทรัพยากร สำหรับแพลตฟอร์มตรวจวัดที่ใช้ดาวเทียมร่วมกับโดรน ทั้งงานพลเรือนและการป้องกันประเทศ |
| 5 | การจำลองควอนตัมด้วยอะตอมเย็น | อะตอมริดเบิร์กเดี่ยวในแหนบแสง เทียบผลกับโปรเซสเซอร์แบบเกต | ศึกษาฟิสิกส์ของระบบหลายอนุภาคในห้องปฏิบัติการ และใช้ทดสอบอัลกอริทึมที่รันบนคอมพิวเตอร์ควอนตัมผ่านคลาวด์ เป็นสะพานเชื่อมสองโลกนี้ |
โครงการด้านเซนเซอร์ควอนตัม 3 โครงการ
ทั้งสามโครงการยังเป็นหัวใจของงาน RCQT ด้านโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ การเตือนภัยพิบัติ และการแพทย์ และใช้เลเซอร์ ระบบสุญญากาศ และวงจรอิเล็กทรอนิกส์ชุดเดียวกับสามเสาหลักงานวิจัย
เซนเซอร์ควอนตัม
การนำทางด้วยอะตอมเย็นในกับดักวงแหวน
ระบบนำทางเฉื่อยสำหรับพื้นที่ที่สัญญาณดาวเทียมถูกรบกวนหรือขาดหาย
อ่านต่อ →เซนเซอร์ควอนตัม
เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอมแบบพกพา (PQAG)
วัดแรงโน้มถ่วงเพื่อติดตามน้ำใต้ดิน แล้วส่งข้อมูลให้ระบบพยากรณ์น้ำท่วม
อ่านต่อ →เซนเซอร์ควอนตัม
เครื่องวัดสนามแม่เหล็กด้วยอะตอมร้อน
เครื่องวัดสนามแม่เหล็กด้วยอะตอมร้อน ใช้วัดสนามแม่เหล็กของหัวใจและสมอง และใช้อ่านสัญญาณ pre-MRI หรือ MRI แบบโพลาไรซ์ล่วงหน้า ซึ่งใช้พัลส์สนามแม่เหล็กสั้น ๆ ทำให้สปินของนิวเคลียสในร่างกายเรียงตัวก่อน แล้วให้อะตอมรับสัญญาณที่อ่อนมาก โดยไม่ต้องใช้แม่เหล็กตัวนำยิ่งยวดขนาดใหญ่
อ่านต่อ →แผนนี้สนับสนุนยุทธศาสตร์ชาติด้านการประมวลผลขั้นสูงและเทคโนโลยีเชิงลึก และตั้งเป้าให้มหาวิทยาลัยเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางนวัตกรรมควอนตัมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เป้าหมายภายในปี 2030
นอกจากนี้ยังมีหลักสูตรและเวิร์กชอปด้านคอมพิวเตอร์ควอนตัมร่วมกับพันธมิตรใน IBM Quantum Network โครงการร่วมกับ NUS และสถาบันอื่นในเครือข่ายที่เพิ่มขึ้น และการร่วมพัฒนาซอฟต์แวร์ควอนตัมแบบโอเพนซอร์ส
ใครร่วมงานบ้าง
แผนงานนี้รวมนักวิจัยจาก 9 คณะและวิทยาลัยของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
- คณะวิทยาศาสตร์
- คณะวิศวกรรมศาสตร์
- คณะแพทยศาสตร์
- คณะเภสัชศาสตร์
- คณะเศรษฐศาสตร์
- คณะเกษตรศาสตร์
- คณะสัตวแพทยศาสตร์
- วิทยาลัยศิลปะ สื่อ และเทคโนโลยี
- วิทยาลัยการศึกษาพหุวิทยาการและสหวิทยาการ
ดูรายชื่อนักวิจัยได้ที่หน้าบุคลากร และพันธมิตรต่างประเทศได้ที่แผนที่ความร่วมมือ
ทุกส่วนเชื่อมกันอย่างไร
โครงการทั้ง 8 ตั้งอยู่บนสามเสาหลักงานวิจัยของ RCQT โครงการเซนเซอร์และเครื่องจำลองริดเบิร์กใช้อะตอมเย็นจากเลเซอร์ รวมทั้งเลเซอร์และวงจรอิเล็กทรอนิกส์ที่ห้องปฏิบัติการสร้างเอง ส่วนโครงการด้านการคำนวณอาศัยอัลกอริทึมควอนตัม การอบอ่อน และซอฟต์แวร์ ซึ่งเป็นความถนัดของ CEQT ศูนย์พี่น้องของเราในคณะวิศวกรรมศาสตร์ และ CEQT เล่างานด้านการคำนวณของแต่ละโครงการไว้แล้ว