RCQT ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม · มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

เกี่ยวกับเรา

เกี่ยวกับ RCQT

เครือข่ายนักวิจัยควอนตัมทั่วทั้งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ทำงานด้านคอมพิวเตอร์ควอนตัม การจำลองเชิงควอนตัม และเซนเซอร์ควอนตัม และต่อยอดงานวิทยาศาสตร์ให้เป็นเครื่องมือ ซอฟต์แวร์ ชิ้นส่วน และธุรกิจ

RCQT คืออะไร

ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัมคือกลุ่มนักวิจัยทั่วมหาวิทยาลัยที่รวมตัวกันเอง ศูนย์ไม่มีอาคารเป็นของตัวเอง สมาชิกมาจาก 9 คณะและวิทยาลัย ตั้งแต่วิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และการแพทย์ ไปจนถึงเภสัชศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ และเกษตรศาสตร์ โดยมีภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ เป็นที่ตั้ง ผศ. ดร. วรานนท์ อนุกูล ทำหน้าที่ผู้ประสานงานศูนย์ตั้งแต่ปี 2019

งานของศูนย์มีสามแนวทาง ซึ่งอาศัยทักษะเดียวกัน คือการควบคุมระบบควอนตัมทีละอะตอม ทีละโฟตอน ทีละคิวบิต หนังสือของ RCQT เรียกทักษะนี้ว่าวิศวกรรมแฮมิลโทเนียน (Hamiltonian engineering) หมายถึงการออกแบบเครื่องมือให้สร้างแฮมิลโทเนียนตามที่ต้องการ

  • คอมพิวเตอร์ควอนตัม นำโปรเซสเซอร์ควอนตัมมาแก้โจทย์ที่สำคัญต่อประเทศ ได้แก่ ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และการป้องกันประเทศด้วยการอบอ่อนเชิงควอนตัม การเงินและเศรษฐมิติ การออกแบบวัสดุด้วยเรขาคณิตควอนตัมแบบแฟร็กทัล และดาวเทียมวงโคจรต่ำกับโดรน ตั้งแต่ปี 2026 โครงการเหล่านี้ใช้โปรเซสเซอร์ควอนตัมของ IBM ผ่านความร่วมมือระหว่าง มช. กับมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ โดยพัฒนาอัลกอริทึมและซอฟต์แวร์ร่วมกับ CEQT
  • การจำลองเชิงควอนตัม สร้างเครื่องจำลองที่ตั้งโปรแกรมได้จากอะตอมรูบิเดียมที่ถูกทำให้เย็นด้วยเลเซอร์ จับไว้ด้วยแหนบแสง และเชื่อมกันผ่านสถานะริดเบิร์ก เพื่อจำลองแบบจำลองสปิน ฟิสิกส์ฮับบาร์ด และเกตของคอมพิวเตอร์ควอนตัมแบบอะตอมเป็นกลาง (เสาหลัก 2)
  • เซนเซอร์และมาตรวิทยาเชิงควอนตัม วัดแรงโน้มถ่วง การหมุน สนามแม่เหล็ก สนามไฟฟ้า และเวลา ด้วยอะตอมที่เย็นลงด้วยเลเซอร์และอะตอมในไอร้อน ได้แก่ เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงแบบพกพา เครื่องนำทางอะตอมเย็นในกับดักวงแหวน และเครื่องวัดสนามแม่เหล็กด้วยอะตอมร้อน (เสาหลัก 3)

เบื้องหลังทั้งสามแนวทางคืองานทฤษฎี บทความวารสารจำนวนมากของเครือข่ายพัฒนาเรขาคณิตแฟร็กทัลและแคลคูลัสเศษส่วนสำหรับกลศาสตร์ควอนตัม สภาพนำยวดยิ่ง วัสดุ การเงิน และจักรวาลวิทยา งาน 36 เรื่องที่อธิบายไว้ในช่อง YouTube ของ RCQT แสดงให้เห็นความหลากหลายนี้ ผลงานมีทั้งฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ คือตัวเครื่องมือ เลเซอร์และวงจรอิเล็กทรอนิกส์ข้างใน และวิธีการกับโค้ดที่ใช้งาน งานของเราเริ่มจากวิทยาศาสตร์ ผ่านการวิจัยและพัฒนา ไปจนถึงผลิตภัณฑ์และธุรกิจ

ตั้งแต่ปี 2023 เครือข่ายทำงานร่วมกันภายใต้โครงการวิจัยหลัก 8 โครงการ เป็นด้านคอมพิวเตอร์ควอนตัมและการจำลอง 5 โครงการ และด้านเซนเซอร์ 3 โครงการ ทุนของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่คัดเลือกโครงการมุ่งเป้าได้ 6 โครงการในปี 2025

การเติบโต

ตราห้องปฏิบัติการ Quantum-Atom Optics
2010 ห้องปฏิบัติการ Quantum-Atom Optics จุดเริ่มต้นของ RCQT
RCQT
2019 ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม
ตรามหาวิทยาลัยเชียงใหม่
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยต้นสังกัด
2010
ก่อตั้งห้องปฏิบัติการทัศนศาสตร์ควอนตัมเชิงอะตอม (QAO Lab) ในภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ และเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2011 กับดักแม่เหล็กเชิงแสงเครื่องแรกของไทยก็เริ่มทำงาน
2018
ตั้งหน่วยวิจัยควอนตัม ที่ศูนย์วิทยาศาสตร์กลาง คณะวิทยาศาสตร์ โดยมี ดร. วรานนท์ อนุกูล เป็นหัวหน้ากลุ่ม
2019
ก่อตั้ง RCQT โดยมี ดร. วรานนท์ อนุกูล เป็นผู้ประสานงาน ศูนย์เชื่อมหน่วยวิจัยควอนตัม กลุ่มวิจัยทั่วมหาวิทยาลัย และงานด้านการคำนวณจากคณะวิศวกรรมศาสตร์ (ปัจจุบันคือ CEQT) เข้าไว้ด้วยกัน
2023–2025
ทุนสามปีจาก มช. ประเมินทีมวิจัยในเครือข่าย (2023) รวมความเชี่ยวชาญและแบบของแต่ละทีมเข้าด้วยกัน (2024) และคัดเลือกโครงการมุ่งเป้า 6 โครงการ (2025)
2026
แผนยุทธศาสตร์ 2026–2030 คอมพิวเตอร์ควอนตัมเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของงาน โครงการวิจัยหลัก 5 ใน 8 โครงการใช้โปรเซสเซอร์ควอนตัมของ IBM ผ่านความร่วมมือ มช.–NUS ใน IBM Quantum Network ส่วนโครงการเซนเซอร์ 3 โครงการเดินหน้าคู่ขนานกันไป
แผน
แผน “ตุ๊กตาแม่ลูกดก” (มาทรอชกา) ปี 2019 ไล่จากห้องปฏิบัติการ → หน่วยวิจัย → ศูนย์ → สถาบัน → สถาบันแห่งชาติ แต่ละชั้นซ้อนอยู่ในชั้นที่ใหญ่กว่า อ่านเรื่องราวทั้งหมดได้ใน The Quantum Jump Start

ห้องปฏิบัติการและกลุ่มวิจัย

  • ห้องปฏิบัติการทัศนศาสตร์ควอนตัมเชิงอะตอม — การทำความเย็นด้วยเลเซอร์ การกักอะตอมเดี่ยว การแทรกสอดของอะตอม อะตอมริดเบิร์ก
  • การวัดสนามแม่เหล็กเชิงอะตอม — ตรวจวัดสนามแม่เหล็กด้วยอะตอมเย็นยิ่งยวดและอะตอมในไอร้อน
  • การวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอม — วัดความเร่งด้วยอะตอมเย็นและคอนเดนเสตโบส–ไอน์สไตน์
  • การจำลองเชิงควอนตัม — วิศวกรรมแฮมิลโทเนียนด้วยอะตอมเย็น เครื่องจำลองแบบจำลองไอซิง การจำลองสปินด้วยอะตอมริดเบิร์ก และการตรวจวัดสนามไฟฟ้า
  • ทีมคอมพิวเตอร์ควอนตัม — โครงการวิจัยหลักด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และการป้องกันประเทศ การเงินและเศรษฐมิติ การออกแบบวัสดุ และดาวเทียมกับโดรน มีสมาชิกจาก 9 คณะและวิทยาลัย (โครงการวิจัยหลัก)
  • ฟิสิกส์แฟร็กทัลและแคลคูลัสเศษส่วน — งานทฤษฎีร่วมกับ Prof. Rami Ahmad El-Nabulsi ผู้ร่วมเขียนมายาวนาน ครอบคลุมกลศาสตร์ควอนตัม สภาพนำยวดยิ่ง แบตเตอรี่และสารกึ่งตัวนำ การเงิน และจักรวาลวิทยา (งานวิจัยฉบับเข้าใจง่าย)
  • ห้องปฏิบัติการวิจัยการแพทย์ควอนตัม — เซนเซอร์นาโนไบโอโฟโตนิกส์ เลเซอร์ประยุกต์ทางการแพทย์ การตรวจวัดเชิงควอนตัมในของแข็ง
  • ห้องปฏิบัติการผลิตกลาง — งานผลิตชิ้นส่วนกลและอิเล็กทรอนิกส์สำหรับเครื่องมือ (เครื่องมือและสิ่งอำนวยความสะดวก)

เรื่องการอบอ่อนเชิงควอนตัม คอมพิวเตอร์ควอนตัมแบบอะตอมเป็นกลาง และซอฟต์แวร์ควอนตัม ดูได้ที่เว็บไซต์ CEQT ส่วนสองศูนย์แบ่งงานกันอย่างไร ดูได้ที่หน้า RCQT × CEQT

พันธมิตร

พันธมิตรที่มีชื่ออยู่ในโครงการและบทความของ RCQT ได้แก่

  • KAIST เกาหลีใต้ — สร้างสถานะเบลล์ระหว่างอะตอมคู่ใดก็ได้ในอาร์เรย์ขนาด 5 × 5
  • Institute for Molecular Science โอกาซากิ ญี่ปุ่น (กลุ่ม Ohmori) — ใช้เครื่องขยายแสงแบบเทเปอร์ที่ RCQT สร้าง
  • University of Birmingham สหราชอาณาจักร — ร่วมงานกันผ่าน EU Quantum Flagship ตั้งแต่ปี 2018
  • National University of Singapore — เข้าถึง IBM Quantum Network ผ่านความร่วมมือ มช.–NUS
  • Auckland University of Technology นิวซีแลนด์ — ความร่วมมือด้านการวัดสนามแม่เหล็ก
  • โรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช — เครื่องนำทางอะตอมเย็นแบบกับดักวงแหวน
  • หน่วยงานด้านน้ำของไทย เช่น กรมชลประทาน — ใช้การวัดแรงโน้มถ่วงติดตามน้ำบาดาล

สำรวจเครือข่าย: นักวิจัย 53 คนใน 12 ประเทศ →

ผู้รับผิดชอบศูนย์

ผศ. ดร. วรานนท์ อนุกูล

ผู้ประสานงาน RCQT · ผู้อำนวยการร่วม CEQT

waranont.a@cmu.ac.th

รศ. ดร. สรรพวรรธน์ กันตะบุตร

ผู้อำนวยการ CEQT (ศูนย์พี่น้อง)

ceqt.eng.cmu.ac.th

บุคลากรทั้งหมด →