RCQT ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม · มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม · มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ควอนตัมเพื่อการคำนวณ การจำลอง และการตรวจวัด สร้างจากระดับอะตอมที่เชียงใหม่

RCQT คือเครือข่ายนักวิจัยด้านเทคโนโลยีควอนตัมทั่วทั้งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โครงการวิจัยหลัก 8 โครงการครอบคลุมคอมพิวเตอร์ควอนตัมบนโปรเซสเซอร์ของ IBM เพื่อความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ การเงิน วัสดุ ดาวเทียมและโดรน การจำลองเชิงควอนตัมที่ใช้วิศวกรรมแฮมิลโทเนียนเปลี่ยนอาร์เรย์อะตอมเย็นให้เป็นเครื่องจำลองที่ตั้งโปรแกรมได้ และเซนเซอร์ควอนตัมเพื่อการนำทาง น้ำใต้ดิน และการแพทย์ เลเซอร์และวงจรอิเล็กทรอนิกส์ส่วนใหญ่เราสร้างเอง

อะตอมรูบิเดียม-87 ที่เย็นลงด้วยเลเซอร์ ลอยอยู่ในห้องน้ำพุอะตอมของเครื่องวัดแรงโน้มถ่วง (ภาพที่ 306 จากแอนิเมชันทั้งหมด 519 ภาพ)

2011กับดักแม่เหล็กเชิงแสงเครื่องแรกของไทย21 กรกฎาคม 2011 ที่ QAO Lab
201บทความวารสารตั้งแต่ปี 2020Q1 25%Q2 49%Q3 20%Q4 6%74% อยู่ใน Q1–Q2 · จาก 194 เรื่องที่มีควอไทล์
18คำขอสิทธิบัตรไทยได้รับแล้ว 14 รอพิจารณา 4
13,135หน้าในหนังสือของ RCQTไตรภาค ตำราสอน และประวัติห้องปฏิบัติการ
71,743รายการตรวจสอบอัตโนมัติใช้ยืนยันว่าเฉลยในไตรภาคถูกต้อง
67นักวิจัยในเครือข่าย มช.9 คณะและวิทยาลัย ตั้งแต่วิทยาศาสตร์ถึงเศรษฐศาสตร์

สามเสาหลัก หนึ่งหลักการ

แต่ละเสาหลักมีหนังสือรองรับหนึ่งเล่ม และทั้งสามใช้หลักการเดียวกันคือวิศวกรรมแฮมิลโทเนียน หมายถึงการออกแบบเครื่องมือให้สร้างแฮมิลโทเนียนตามที่เราต้องการ เมื่อรวมกันจะครอบคลุมตั้งแต่การทำให้อะตอมเดี่ยวเย็นลง ไปจนถึงเครื่องจำลองควอนตัมที่ตั้งโปรแกรมได้และเซนเซอร์ที่ใช้งานภาคสนาม

เสาหลัก 1 · แพลตฟอร์ม

การทำความเย็นและการกักอะตอม

กับดักแม่เหล็กเชิงแสงและแหนบแสง รวมถึงเลเซอร์ ระบบสุญญากาศ และวงจรควบคุมที่อยู่เบื้องหลัง ส่วนใหญ่ออกแบบและสร้างขึ้นที่นี่

แพลตฟอร์ม →

เสาหลัก 2 · การจำลอง

การจำลองเชิงควอนตัมด้วยอะตอมเดี่ยว

วิศวกรรมแฮมิลโทเนียนด้วยอะตอมรูบิเดียมทีละตัว ในแถวแหนบแสงที่ตั้งโปรแกรมได้ เรียงให้เต็มทุกตำแหน่ง แล้วใช้อันตรกิริยาผ่านสถานะริดเบิร์กสร้างแบบจำลองสปินและเกตควอนตัม

อะตอมเดี่ยว →

เสาหลัก 3 · การตรวจวัด

การตรวจวัดและมาตรวิทยาเชิงควอนตัม

วัดแรงโน้มถ่วงแบบสัมบูรณ์ ใช้อะตอมวัดสนามแม่เหล็กจากหัวใจและสมอง นำทางด้วยคลื่นสสารโดยไม่ต้องพึ่ง GPS วัดสนามไฟฟ้า และสร้างนาฬิกาอะตอม

เครื่องวัด →

โครงการวิจัยหลัก · 2023–2030

โครงการวิจัยหลัก 8 โครงการ: คอมพิวเตอร์ควอนตัม การจำลอง และเซนเซอร์

ทุนของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่คัดเลือกโครงการมุ่งเป้าได้ 6 โครงการในปี 2025 ตั้งแต่ปี 2026 มี 5 โครงการที่ใช้โปรเซสเซอร์ควอนตัมของ IBM ผ่านความร่วมมือระหว่าง มช. กับ NUS ได้แก่ ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ การเงิน วัสดุ ดาวเทียมและโดรน และการจำลองด้วยอะตอมริดเบิร์ก ส่วนโครงการเซนเซอร์อีก 3 โครงการ คือ การนำทาง เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงแบบพกพา และเครื่องวัดสนามแม่เหล็ก เดินหน้าคู่ขนานกันไป

แผนที่เทคโนโลยี

จากเลเซอร์สู่เซนเซอร์ในภาคสนาม

งานทั้งหมดของ RCQT แตกแขนงออกจากใจกลางแผนที่นี้ เริ่มจากแสง ต่อด้วยอะตอมเย็น แล้วจึงเป็นอุปกรณ์และการใช้งาน คลิกวงกลมแต่ละวงเพื่อไปยังหน้าเว็บหรือบทในหนังสือที่อธิบายเรื่องนั้น

แหล่งกำเนิดเลเซอร์ใหม่ทำความเย็นและกักอะตอมด้วยเลเซอร์ตรวจหาโควิด-19ไอออนในกับดักอะตอมเย็นโบส–ไอ⁠น์⁠ส⁠ไต⁠น์ค⁠อ⁠น⁠เด⁠น⁠เส⁠ตเครื่องจำลองค⁠ว⁠อ⁠น⁠ตั⁠มคอมพิวเตอร์ค⁠ว⁠อ⁠น⁠ตั⁠มแบบไอออนทั⁠ศ⁠น⁠ศา⁠ส⁠ต⁠ร์อ⁠นุ⁠ภา⁠คเดี่ยวลำไอออนแบบโฟกัสนาฬิกาเชิงแสงฟิสิก⁠ส์พ⁠อ⁠ลิ⁠เม⁠อ⁠ร์BEC ในสภาวะไร้น้ำหนักวิทยุอะตอมลิ⁠โท⁠ก⁠รา⁠ฟีด้วยอะตอมเครื่องเร่งอิ⁠เล็⁠ก⁠ต⁠ร⁠อ⁠นเย็นวิเคราะห์ร่องรอยด้วยกับดักอะตอมจั⁠ก⁠ร⁠ก⁠ลจุลภาคหวีความถี่ทั⁠ศ⁠น⁠ศา⁠ส⁠ต⁠ร์อะตอมมาตรวิทยาความแม่นยำสูงการแทรกสอดข⁠อ⁠งอะตอมเซ⁠น⁠เซ⁠อ⁠ร์ค⁠ว⁠อ⁠น⁠ตั⁠มเลเซอร์อะตอมสภาพข⁠อ⁠งไหลยวดยิ่งเครื่องวัดสนามไฟฟ้าเชิงอะตอมเครื่องวัดสนามแม่⁠เห⁠ล็⁠กค⁠ว⁠อ⁠น⁠ตั⁠มเครื่องวัดแร⁠ง⁠โน้⁠ม⁠ถ่⁠ว⁠งด้วยอะตอมนาฬิกาอะตอมไจ⁠โร⁠ส⁠โค⁠ปอะตอมเข็มทิศค⁠ว⁠อ⁠น⁠ตั⁠มเครื่องตรวจวัตถุระเบิดการถ่ายภาพทางการแพทย์การสำรวจปิโตรเลียมเซ⁠น⁠เซ⁠อ⁠ร์คลื่นความโน้มถ่วงการทดสอบหลักการพื้⁠น⁠ฐา⁠นการนำทางด้วยดาวเทียม

ปัดไปด้านข้างเพื่อดูแผนที่ทั้งหมด

ชี้หรือแตะวงกลมเพื่อดูว่าคืออะไรและอ่านต่อได้ที่ใด คลิกเพื่อไปยังหน้านั้น วงที่มีขอบสีส้มคือผลงานของ RCQT เอง
แผนที่ในรูปแบบรายการ

แสงและอะตอมเย็น

  • แหล่งกำเนิดเลเซอร์ใหม่ — เลเซอร์ความกว้างเส้นสเปกตรัมแคบและเครื่องขยายแสงที่ RCQT ออกแบบและสร้างเอง เป็นแหล่งแสงที่ทุกวงบนแผนที่นี้ต้องใช้
  • ทำความเย็นและกักอะตอมด้วยเลเซอร์ — แสงออกแรงผลักอะตอมได้ เมื่อปรับความถี่ให้ต่ำกว่าเรโซแนนซ์เล็กน้อย แสงจะชะลออะตอมจนเย็นเกือบถึงศูนย์สัมบูรณ์ (ห่างเพียงไม่กี่ในล้านขององศา) แล้วกักอะตอมไว้ในกับดักได้
  • ตรวจหาโควิด-19 — โครงการเครื่องตรวจหาโควิด-19 ของ RCQT ในปี 2020–2021 สร้างด้วยเลเซอร์ ทัศนอุปกรณ์ และวงจรอิเล็กทรอนิกส์ของห้องปฏิบัติการเองในช่วงการระบาด
  • ไอออนในกับดัก — อะตอมที่มีประจุซึ่งกักไว้ด้วยสนามไฟฟ้า เป็นพื้นฐานของนาฬิกาที่แม่นยำที่สุดบางเรือนและคอมพิวเตอร์ควอนตัมอีกตระกูลหนึ่ง
  • อะตอมเย็น — กลุ่มอะตอมที่ทำให้เย็นด้วยเลเซอร์ ขนาดไม่ถึงหนึ่งมิลลิเมตร เป็นวัตถุดิบของเครื่องมือทุกเครื่องของ RCQT และสร้างได้เป็นครั้งแรกในไทยเมื่อเดือนกรกฎาคม 2011

สิ่งที่อะตอมเย็นทำให้เป็นไปได้

  • โบส–ไอน์สไตน์คอนเดนเสต — เมื่อทำให้เย็นลงอีก แก๊สอะตอมจะรวมอยู่ในสถานะควอนตัมเดียว เรียกว่าโบส–ไอน์สไตน์คอนเดนเสต ซึ่งสสารทั้งก้อนประพฤติตัวเป็นคลื่นเดียวกัน
  • เครื่องจำลองควอนตัม — อาร์เรย์อะตอมเดี่ยวที่จัดเรียงด้วยแหนบแสงและเชื่อมกันผ่านสถานะริดเบิร์ก ใช้จำลองวัสดุที่ยากเกินกว่าจะคำนวณได้
  • คอมพิวเตอร์ควอนตัมแบบไอออน — คอมพิวเตอร์ควอนตัมที่สร้างจากแถวไอออนในกับดัก เป็นหนึ่งในแพลตฟอร์มชั้นนำ เช่นเดียวกับอะตอมเป็นกลางที่ RCQT ใช้
  • ทัศนศาสตร์อนุภาคเดี่ยว — แสงที่โฟกัสจนเล็กพอจะจับ ถ่ายภาพ และเคลื่อนย้ายอะตอมหรืออนุภาคได้ทีละตัว เรียกว่าแหนบแสง
  • ลำไอออนแบบโฟกัส — ไอออนที่ดึงจากแหล่งอะตอมเย็นสามารถโฟกัสให้เล็กเพียงไม่กี่นาโนเมตร ใช้กัดและถ่ายภาพวัสดุในระดับนาโน
  • นาฬิกาเชิงแสง — นาฬิกาที่นับการสั่นของแสงจากอะตอมเย็น คลาดเคลื่อนไม่ถึงหนึ่งวินาทีตลอดอายุของเอกภพ
  • ฟิสิกส์พอลิเมอร์ — แหนบแสงใช้ยืดและบิดโมเลกุลเดี่ยว เช่น ดีเอ็นเอ เพื่อวัดแรงที่ยึดโมเลกุลไว้
  • BEC ในสภาวะไร้น้ำหนัก — คอนเดนเสตที่สร้างในสภาวะตกอิสระ ทั้งในหอปล่อยตก บนจรวด และบนสถานีอวกาศ เพื่อให้ได้อินเทอร์เฟอโรมิเตอร์อะตอมที่ยาวและไวที่สุด
  • วิทยุอะตอม — อะตอมริดเบิร์กทำหน้าที่เป็นสายอากาศได้ เพราะอิเล็กตรอนวงนอกไวต่อคลื่นวิทยุ เซลล์ไออะตอมจึงรับสัญญาณได้ตั้งแต่ไฟตรงไปจนเกิน 100 GHz
  • ลิโทกราฟีด้วยอะตอม — ใช้รูปแบบของแสงเป็นเลนส์สำหรับอะตอม เพื่อเขียนโครงสร้างลงบนผิววัสดุโดยตรงด้วยความแม่นยำระดับนาโนเมตร
  • เครื่องเร่งอิเล็กตรอนเย็น — อิเล็กตรอนที่ดึงจากอะตอมเย็นให้ลำอิเล็กตรอนที่เย็นและสว่างมาก สำหรับการเลี้ยวเบนอิเล็กตรอนแบบเร็วยิ่งยวด
  • วิเคราะห์ร่องรอยด้วยกับดักอะตอม — การวิเคราะห์ร่องรอยด้วยกับดักอะตอม (ATTA) นับอะตอมหายาก เช่น คริปทอน-81 ทีละตัว เพื่อหาอายุน้ำบาดาลและน้ำแข็งได้ถึงราวหนึ่งล้านปี
  • จักรกลจุลภาค — เครื่องมือขนาดไมโครเมตรที่ขับด้วยแสง เช่น แหนบ ตัวหมุน และมอเตอร์ ใช้ประกอบและตรวจสอบสิ่งเล็กจิ๋ว
  • หวีความถี่ — เลเซอร์ที่สเปกตรัมเป็นเหมือนไม้บรรทัดของเส้นความถี่ที่เว้นระยะเท่ากัน เชื่อมนาฬิกาเชิงแสงเข้ากับไมโครเวฟและอิเล็กทรอนิกส์
  • ทัศนศาสตร์อะตอม — กระจก ตัวแยกลำ และเลนส์ที่ทำจากแสง ซึ่งทำงานกับอะตอมแบบเดียวกับที่เลนส์และกระจกทำงานกับแสง
  • มาตรวิทยาความแม่นยำสูง — การวัดเวลา แรงโน้มถ่วง การหมุน และสนามต่าง ๆ โดยอ้างอิงกับสมบัติที่ไม่เปลี่ยนแปลงของอะตอม และรู้ชัดว่าผลการวัดเชื่อถือได้เพียงใด
  • การแทรกสอดของอะตอม — คลื่นของอะตอมแต่ละตัวถูกแยกเป็นสองเส้นทางแล้วนำกลับมารวมกัน ผลต่างเฟสระหว่างสองเส้นทางบอกค่าแรงโน้มถ่วง ความเร่ง และการหมุน
  • เซนเซอร์ควอนตัม — เครื่องมือของ RCQT ที่ใช้อะตอมในการวัด ได้แก่ เครื่องวัดแรงโน้มถ่วง เครื่องวัดสนามแม่เหล็ก ระบบนำทาง และเครื่องวัดสนามไฟฟ้า

อุปกรณ์ควอนตัม

  • เลเซอร์อะตอม — ลำอะตอมที่ดึงออกจากคอนเดนเสตแบบอาพันธ์ (coherent) เป็นคู่เทียบของเลเซอร์ในโลกของคลื่นสสาร
  • สภาพของไหลยวดยิ่ง — การไหลโดยไม่มีแรงเสียดทาน คอนเดนเสตในวงแหวนจะไหลวนต่อไปเรื่อย ๆ และเป็นพื้นฐานของเซนเซอร์การหมุนแบบกับดักวงแหวนที่ RCQT ศึกษา
  • เครื่องวัดสนามไฟฟ้าเชิงอะตอม — อะตอมริดเบิร์กวัดสนามไฟฟ้าได้โดยผลสอบกลับถึงค่าคงตัวของอะตอม ใช้สอบเทียบคลื่นวิทยุและตรวจแผงวงจร
  • เครื่องวัดสนามแม่เหล็กควอนตัม — เครื่องวัดสนามแม่เหล็กเชิงอะตอมแบบปั๊มด้วยแสงของ RCQT ไวพอจะวัดสนามแม่เหล็กของหัวใจและสมองโดยไม่ต้องใช้ระบบเย็นยิ่งยวด
  • เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอม — เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงแบบสัมบูรณ์ของ RCQT ใช้น้ำพุอะตอมรูบิเดียมที่ทำให้เย็นด้วยเลเซอร์ เพื่อสำรวจน้ำมัน แร่ และน้ำบาดาล
  • นาฬิกาอะตอม — นาฬิกาอะตอมคือเวลาเบื้องหลัง GPS โครงข่ายไฟฟ้า และเครือข่ายสื่อสาร นาฬิกาอะตอมเย็นแบบพกพารักษาเวลาไว้ได้เมื่อสัญญาณดาวเทียมขาดหาย
  • ไจโรสโคปอะตอม — คลื่นสสารที่เคลื่อนรอบวงวัดการหมุนได้ผ่านปรากฏการณ์แซกแนก ซึ่งเป็นหัวใจของการนำทางโดยไม่พึ่ง GPS
  • เข็มทิศควอนตัม — เครื่องวัดความเร่งและไจโรสโคปที่ทำจากอะตอม รวมกันเป็นหน่วยวัดแรงเฉื่อยที่รู้ตำแหน่งของตนเองโดยไม่ต้องพึ่งดาวเทียม

การประยุกต์ใช้

  • เครื่องตรวจวัตถุระเบิด — เครื่องวัดสนามแม่เหล็กเชิงอะตอมย่านคลื่นวิทยุตรวจจับสัญญาณนิวเคลียร์อันแผ่วเบาของวัตถุระเบิดที่มีไนโตรเจนได้จากระยะไกล
  • การถ่ายภาพทางการแพทย์ — การวัดสนามแม่เหล็กของหัวใจ (MCG) และสมอง (MEG) ด้วยเซนเซอร์ที่สวมชิดร่างกาย โดยไม่ต้องใช้ระบบเย็นยิ่งยวดแบบ SQUID
  • การสำรวจปิโตรเลียม — แผนที่แรงโน้มถ่วงเผยให้เห็นความหนาแน่นใต้ดิน ทั้งแหล่งกักเก็บน้ำมัน สายแร่ และชั้นน้ำบาดาล โดยไม่ต้องเจาะ
  • เซนเซอร์คลื่นความโน้มถ่วง — อินเทอร์เฟอโรมิเตอร์อะตอมแบบฐานยาวกำลังถูกออกแบบเพื่อตรวจจับคลื่นความโน้มถ่วงในย่านความถี่ที่ LIGO วัดไม่ได้
  • การทดสอบหลักการพื้นฐาน — อะตอมใช้ทดสอบหลักการสมมูล ค้นหาสสารมืด และวัดค่าคงตัวพื้นฐาน
  • การนำทางด้วยดาวเทียม — การระบุตำแหน่งที่ยังทำงานได้เมื่อ GPS ถูกรบกวน ถูกปลอมแปลง หรือรับสัญญาณไม่ได้ เช่น ใต้ดิน ใต้น้ำ และในพื้นที่ความขัดแย้ง

ดูว่าเครื่องมือทำงานอย่างไร

แอนิเมชันที่เดินเรื่องไปตามการเลื่อนหน้าจอ พาคุณชมเครื่องมือหลักของ RCQT ทุกเรื่องมีคำบรรยายภาษาไทย อังกฤษ และจีน

ดูแอนิเมชันและวิดีโอทั้งหมด →

แล็บจำลอง

การทดลอง 47 เรื่องที่คุณลงมือทำเองได้

ทำให้อะตอมรูบิเดียมเย็นและปั๊มมัน ล็อกเลเซอร์ เขียนโฮโลแกรมสำหรับทวีซเซอร์เชิงแสง และถ่ายภาพอะตอมเดี่ยว ชั่งน้ำใต้ดินด้วยอะตอมที่ตกอิสระ สร้างงบความคลาดเคลื่อน และไต่จากสัญญาณรบกวนช็อตสู่ขีดจำกัดไฮเซนเบิร์ก ควบคุมคิวบิต ทำให้มันพัวพัน และออกแบบแฮมิลโทเนียน เปลี่ยนซูเปอร์ฟลูอิดให้เป็นฉนวนมอตต์ ดูความไม่เป็นระเบียบหยุดอนุภาค และสุ่มเส้นทางควอนตัม อบอ่อน รัน QAOA และตั้งราคาออปชัน วินิจฉัยเลเซอร์ ใส่คอมพิวเตอร์ควอนตัมไว้ในลูป นำทางโดยไม่ใช้ดาวเทียม และออกแบบโปรเซสเซอร์ทั้งเครื่อง รวมถึงได้แรงเสียดทานจากแอ็กชันเศษส่วน ทุกเรื่องเป็นการจำลองสดด้วยค่าทางฟิสิกส์จริงในเบราว์เซอร์ของคุณ ด้านล่างนี้คือ 12 เรื่องในนั้น

1 · การทำความเย็นด้วยเลเซอร์ · รูบิเดียม-87 ทำให้อะตอมเย็นด้วยแสงเลเซอร์ลำแสงเลเซอร์ 6 ลำกับขดลวด 2 ขด เปลี่ยนไอร้อนให้เป็นกลุ่มอะตอมที่เย็นกว่า 1 mK ลองปรับเลเซอร์ ปิดสนาม หรือปล่อยกลุ่มอะตอมดู เปิดแล็บ → 9 · การวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอม · PQAG ชั่งแรงโน้มถ่วงของโลกด้วยอะตอมที่ตกอิสระพัลส์เลเซอร์ 3 ครั้งเปลี่ยนกลุ่มอะตอมที่ตกอิสระให้เป็นไม้บรรทัดวัดแรงโน้มถ่วง ลองยืดเวลาตก เพิ่มการสั่นสะเทือน แล้วดูฤดูฝนปรากฏในค่า g เปิดแล็บ → 16 · การวัดสนามแม่เหล็กด้วยอะตอม · อะตอมร้อน จับสัญญาณหัวใจด้วยอะตอมร้อนอุ่นเซลล์ไอรูบิเดียม กันสนามแม่เหล็กโลกออก แล้วอะตอมจะจับสนามแม่เหล็กของหัวใจที่อ่อนกว่าล้านเท่าได้ จากนั้นลองกับสมองดู เปิดแล็บ → 22 · วิศวกรรมการควบคุมควอนตัม ควบคุมคิวบิตด้วยพัลส์ที่ออกแบบรูปร่างเองพัลส์จริงไม่เคยสมบูรณ์แบบ ดูว่า BB1, CORPSE และตัวหาค่าเหมาะที่สุดพาคิวบิตไปถึงเป้าบนทรงกลมบลอคได้อย่างไร เปิดแล็บ → 28 · การจำลองควอนตัม · อะตอมริดเบิร์ก ตั้งโปรแกรมเครื่องจำลองควอนตัมที่สร้างจากอะตอมเดี่ยววางอะตอมในแหนบแสง กวาดความถี่เลเซอร์ แล้วดูการปิดกั้นริดเบิร์กจัดเรียงอะตอมให้เป็นระเบียบ เป็นฟิสิกส์หลายอนุภาคที่คำนวณแบบแม่นตรงได้สูงสุด 12 อะตอม เปิดแล็บ → 38 · การอบอ่อนเชิงควอนตัม · การหาค่าเหมาะที่สุด แก้โจทย์ตัดสินใจยาก ๆ ด้วยการอบอ่อนคิวบิต 8 ตัวเริ่มจากทุกคำตอบพร้อมกัน แล้วค่อย ๆ ลงตัวที่คำตอบที่ดีที่สุด ถ้าอบอ่อนช้าพอ ลองกับพอร์ตการลงทุน รอบผ่านของดาวเทียม และจุดเฝ้าระวังเครือข่าย เปิดแล็บ → 21 · อะตอมเย็น → BEC → การพัวพัน สร้างคอนเดนเสต กวนมัน แล้วทำให้พัวพันทำให้รูบิเดียมเย็นกว่า T_c แล้วดูคอนเดนเสตปรากฏในภาพบินอิสระ ไหลรอบวงแหวนโดยไม่มีแรงเสียดทาน และบีบสปินของมัน เปิดแล็บ → 5 · ตัวมอดูเลตแสงเชิงพื้นที่ · โฮโลกราฟี เขียนโฮโลแกรมที่จับอะตอมได้นับร้อยจอปรับเฟสอย่างเดียวกับอัลกอริทึมเกิร์ชแบร์ก–แซกซ์ตันเปลี่ยนลำแสงเลเซอร์ลำเดียวให้เป็นอาร์เรย์ทวีซเซอร์เชิงแสง และสร้างลำแสงวอร์เท็กซ์ได้ด้วย เปิดแล็บ → 33 · แลตทิซเชิงแสง · กล้องจุลทรรศน์แก๊สควอนตัม หนึ่งอะตอมต่อหนึ่งจุด มองเห็นทีละตัวโครงสร้างแถบพลังงานและฟังก์ชันแวนเนียร์ให้ค่า J และ U กล้องจุลทรรศน์ถ่ายภาพทุกจุด และลำแสงโฟกัสพลิกสปินของอะตอมที่คุณเลือก เปิดแล็บ → 27 · เกตพัวพัน · 2 3 และ 4 คิวบิต ทำให้คิวบิตสอง สาม และสี่ตัวพัวพันกันคู่เบลล์ สถานะ GHZ เกตทอฟโฟลี และการค้นหาของโกรเวอร์ ทีละเกต พร้อมการปิดกั้นริดเบิร์กที่ใช้สร้างเกต CZ ด้วยอะตอม เปิดแล็บ → 45 · การตรวจวัดแบบผสม · การนำทาง นำทางโดยไม่ใช้ดาวเทียม: IMU ที่อะตอมคอยกำกับให้ซื่อตรงเครื่องวัดความเร่งแบบคลาสสิกเร็วแต่ลอยเลื่อน อินเตอร์เฟอโรมิเตอร์อะตอมแม่นยำแต่ช้าและกำกวม ตัวกรองคาลมานทำให้ทั้งสองทำงานเป็นทีม เปิดแล็บ → 47 · แคลคูลัสเศษส่วน · FALVA ได้แรงเสียดทานจากแอ็กชันเศษส่วนถ่วงน้ำหนักแอ็กชันด้วยเคอร์เนลเศษส่วน แล้วออสซิลเลเตอร์แบบอนุรักษ์จะเริ่มเสียพลังงาน ปรับ α แล้วดู เปิดแล็บ →

เปิดแล็บทั้ง 47 เรื่อง →

ภาพจริงจากห้องปฏิบัติการ 2025

การเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะ · Dancing Atomic Boy

ทำให้แสงเลเซอร์ของเราเต้นตามเพลงของคุณ

จุดแสงแต่ละจุดคือแหนบแสง กับดักเลเซอร์แบบเดียวกับที่ใช้จับอะตอมรูบิเดียมเดี่ยวในห้องปฏิบัติการของเรา วันนี้นักเต้นของเรายังสร้างจากแสง ขั้นต่อไปคือการบรรจุอะตอมจากกับดักแม่เหล็กเชิงแสงลงในกับดักที่กำลังเต้น

เลือกเพลงหรือจังหวะของเรา รับวิดีโอได้ในไม่กี่วินาที แล้วส่งท่าเต้นไปยังห้องปฏิบัติการจริง

เปิดสตูดิโอ →   การเผยแพร่ความรู้อื่น ๆ →

งานวิจัยฉบับเข้าใจง่าย

บทความของเราในรูปอินโฟกราฟิก วิดีโอ และพอดแคสต์

บทความและโครงการ 36 เรื่อง แต่ละเรื่องอธิบายทั้งภาษาอังกฤษและภาษาไทยในช่อง YouTube ของ RCQT ตัวอย่าง 4 เรื่องอยู่ด้านล่างนี้

ดูทั้ง 36 เรื่องในคลังสื่อ →

สำหรับภาคอุตสาหกรรมและภาครัฐ

เราช่วยอะไรคุณได้บ้าง

  • การจำลองเชิงควอนตัมด้วยอะตอมเย็น — ทำการทดลองบนฮาร์ดแวร์เครื่องจำลองของเราเอง ได้แก่ อะตอมเดี่ยวในแถวแหนบแสงที่ตั้งโปรแกรมได้ การกระตุ้นอะตอมสู่สถานะริดเบิร์ก รวมทั้งเลเซอร์ ระบบสุญญากาศ และวงจรควบคุมที่เราออกแบบและสร้างเอง
  • เซนเซอร์ควอนตัม — เครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอม เครื่องวัดสนามแม่เหล็ก หรือเครื่องนำทาง รวมถึงเลเซอร์และระบบควบคุมที่ใช้กับเครื่องเหล่านี้ ออกแบบตามสิ่งที่คุณต้องการวัดและสร้างในห้องปฏิบัติการของเราเอง
  • จัดหาชิ้นส่วน — เลเซอร์ความกว้างเส้นสเปกตรัมแคบ เครื่องขยายแสงแบบเทเปอร์ (tapered amplifier) วงจรขับ และชิ้นส่วนออปโตแมคคานิกส์ จำหน่ายโดยบริษัท LOQ Bloc จำกัด บริษัทสปินออฟของศูนย์
  • อนุญาตให้ใช้สิทธิบัตร — สิทธิบัตรไทยที่ได้รับแล้ว 14 ฉบับ และอยู่ระหว่างพิจารณาอีก 4 ฉบับ
  • รับวัดให้ — ด้วยเครื่องวิเคราะห์สัญญาณถึง 50 GHz เลเซอร์ความกว้างเส้นสเปกตรัมแคบพิเศษ กล้อง EMCCD และตัวมอดูเลตแสงเชิงพื้นที่ (SLM)

ขั้นตอนการทำโครงการ →

อ่านฉบับเต็ม

หนังสือ 7 เล่ม 13,135 หน้า

RCQT เขียนตำราในสาขาของตัวเอง ได้แก่ ไตรภาคอะตอมเย็นสามเล่ม (การทำความเย็นและการกักอะตอม การจำลองเชิงควอนตัม และการตรวจวัดเชิงควอนตัม) พร้อมเฉลยละเอียดที่ผ่านการตรวจสอบอัตโนมัติ 71,743 รายการ ตำรากลศาสตร์ควอนตัมระดับบัณฑิตศึกษาอีกสามเล่ม และหนังสือประวัติห้องปฏิบัติการ ไตรภาคอ่านและส่งต่อได้ฟรีภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ ส่วนตำรากลศาสตร์ควอนตัมขอรับสำเนาได้

รับหนังสือ →   แผนที่สาขาวิชา

ภายในห้องปฏิบัติการ

สร้างที่นี่ ด้วยมือเรา

เครื่องมือที่เห็นในเว็บไซต์นี้ไม่ได้ซื้อมา ทั้งเลเซอร์ ทัศนอุปกรณ์ วงจรอิเล็กทรอนิกส์ และระบบสุญญากาศ เราออกแบบและประกอบเองที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ห้องปฏิบัติการเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอม โต๊ะทัศนศาสตร์นี้เตรียมลำแสงเลเซอร์ให้น้ำพุอะตอม
ห้องปฏิบัติการเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอม โต๊ะทัศนศาสตร์นี้เตรียมลำแสงเลเซอร์ให้น้ำพุอะตอม
ห้องปฏิบัติการอะตอมเย็นระหว่างการทดลอง ซึ่งต้องปิดไฟห้องไว้
ห้องปฏิบัติการอะตอมเย็นระหว่างการทดลอง ซึ่งต้องปิดไฟห้องไว้
แบบเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอมของ RCQT ประกอบด้วยหอน้ำพุ ห้องสุญญากาศ และทัศนอุปกรณ์
แบบเครื่องวัดแรงโน้มถ่วงด้วยอะตอมของ RCQT ประกอบด้วยหอน้ำพุ ห้องสุญญากาศ และทัศนอุปกรณ์
ระบบเลเซอร์ที่ RCQT สร้างเอง ทั้งตัวยึด ไอโซเลเตอร์ และเส้นทางลำแสงบนโต๊ะทัศนศาสตร์
ระบบเลเซอร์ที่ RCQT สร้างเอง ทั้งตัวยึด ไอโซเลเตอร์ และเส้นทางลำแสงบนโต๊ะทัศนศาสตร์
แผงวงจรควบคุมเลเซอร์ที่เราออกแบบเอง
แผงวงจรควบคุมเลเซอร์ที่เราออกแบบเอง

ล่าสุด

  • พฤศจิกายน 2569

    โครงการวิจัยหลัก 8 โครงการ ปี 2023–2030

    ทุนสามปีจาก มช. คัดเลือกโครงการมุ่งเป้าได้ 6 โครงการในปี 2025 ภายใต้แผนยุทธศาสตร์ 2026–2030 โครงการวิจัยหลัก 5 ใน 8 โครงการของ RCQT ใช้โปรเซสเซอร์ควอนตัมของ IBM ผ่านความร่วมมือ มช.–NUS ใน IBM Quantum Network ส่วนโครงการเซนเซอร์ 3 โครงการเดินหน้าคู่ขนานกันไป

    โครงการวิจัยหลัก →

  • 2 ตุลาคม 2569

    ได้รับสิทธิบัตรเครื่องขยายแสงแบบเทเปอร์ 2 ฉบับ

    สิทธิบัตรไทยเลขที่ 125394 และ 125395 คุ้มครองแท่นยึดชิปและแท่นยึดเลนส์โฟกัสของเครื่องขยายแสงแบบเทเปอร์ (TA) ของ RCQT ซึ่งขยายเลเซอร์จาก 15 mW เป็น 1.5 W ส่วนแท่นยึดชิ้นที่สามของชุดประกาศโฆษณาเมื่อ 31 สิงหาคม 2569 และอยู่ระหว่างพิจารณา

    สิทธิบัตร →

  • กันยายน 2569

    ตำราไตรภาคอะตอมเย็นเสร็จสมบูรณ์

    หนังสือสามเล่ม ได้แก่ Cooling and Trapping of Neutral Atoms, Cold-Atom Quantum Simulation และ Atom-Based Quantum Sensing and Metrology รวม 99 บท 5,303 หน้า พร้อมเฉลยละเอียดที่ผ่านการตรวจสอบอัตโนมัติ 71,743 รายการ

    หนังสือ →

ข่าวทั้งหมด →

ศูนย์พี่น้อง · CEQT คณะวิศวกรรมศาสตร์

แผนงานเดียว สองศูนย์

RCQT สร้างและใช้งานเครื่องมือทดลอง ส่วน CEQT (ศูนย์ความเป็นเลิศด้านเทคโนโลยีควอนตัม) ดูแลว่าจะคำนวณอะไรบนเครื่องมือเหล่านั้นและจะควบคุมอย่างไร ทั้งการออกแบบอัลกอริทึม การจำลอง ซอฟต์แวร์และแพลตฟอร์ม และทฤษฎีพื้นฐาน หากสิ่งที่คุณต้องการคืออัลกอริทึมมากกว่าการวัด เริ่มต้นได้ที่งานประยุกต์ของ CEQT

YouTube · @RCQT-CMU

RCQT บน YouTube

คลิปบรรยาย ภาพจากห้องปฏิบัติการ และวิดีโออธิบายความรู้จากศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม